We weten reeds lang dat drugs in de gevangenis een groot probleem vormen, niet alleen voor de gezondheid van de gebruiker, ook voor het welbevinden van de mede-gedetineerde die niét gebruikt en het klimaat van onveiligheid in de gevangenis.  We kennen de redenen voor dit gebruik: de meesten willen zich met de illegale drugs ontspannen, hopen hun problemen te vergeten of gaan de verveling tegen.  Een aantal wil zijn agressiviteit verminderen of gebruikt de drugs louter voor de fun.  Vooral cannabis lijkt in zwang te zijn, maar uit eerder onderzoek weten we dat 12% van de gevangenispopulatie ook hardere drugs, zoals heroïne gebruikt. 

 

Dit is bijzonder onrustwekkend.  Vandaag de dag worden gedetineerden 2 maal gestraft : een eerste keer omdat ze een gevangenisstraf moeten uitzitten – wat meestal terecht is – en een tweede keer omdat ze de gevangenis als drugsverslaafde verlaten.

 

 

 

Het is één van de doelstellingen van de gevangeniswerking om mensen na hun detentie, na het uitzitten van de straf opnieuw aansluiting te laten vinden bij de maatschappij.  Dit is echter onmogelijk als ze in de gevangenis drugs hebben leren gebruiken of niet de gelegenheid hebben gehad om zich te laten behandelen voor hun drugsprobleem in de gevangenis.

 

Vanuit De Sleutel pleiten we immers voor 2 rechten in hoofde van de gedetineerde : vooreerst voor elke gedetineerde het recht op een drugvrije omgeving, en voor diegenen die een drugprobleem hebben het recht op de nodige gezondheidszorgen en op drughulpverlening.

 

 

 

Zoniet blijft het voor ons, drughulpverleners dweilen met de kraan open.  Jaarlijks melden zich in Vlaanderen en Brussel een 4.000- tal mensen aan voor begeleiding in De Sleutel.  Pakweg de helft start een ambulante of residentiële begeleiding op.  Als daar jaarlijks enkele honderden gedetineerden bijkomen, dan zien wij daar een heel groot probleem in.

 

De Minister van Justitie, Stefaan De Clercq lijkt zich bewust te zijn van de problematiek.  De opstart van de drugvrije afdeling in Brugge toont het aan.  Er is ook een gelijkaardige afdeling in de gevangenis van Verviers.  Het pretherapeutisch programma in Ruiselede dat een 16-tal gedetineerden ondersteunt en motiveert om stappen te zetten naar de professionele hulpverlening wordt jaar na jaar verlengd en er zijn ook plannen om een heus therapeutisch programma op te zetten voor een 20-tal gedetineerden.  Er is sprake van de uitbreiding van de centrale aanmeldingspunten in de gevangenissen via dewelke gedetineerden makkelijker de weg naar de hulpverlening vinden en de penitentiair beambten worden steeds beter geschoold in het omgaan met drugs in de gevangenissen.

 

Een aantal projecten zijn ook reeds lopende op het niveau van de vervolging en de rechtspraak : er is het Gentse project van proefzorg op parketniveau en er is de drugbehandelingskamer.  Overal te lande worden door magistraten en politiemensen die het probleem onderkennen zinvolle initiatieven genomen al of niet met steun van het federale niveau, initiatieven die de brug leggen tussen justitie en de hulpverlening.  Vooralsnog blijven het projecten en durven we hopen op een uitbreiding in alle arrondissementen én structurele inbedding met de nodige middelen.

 

De federale drugsnota Drugs dateert van 2001 : hierin is expliciet voorzien dat mensen omwille van hun druggebruik thuishoren in de hulpverlening en niet in de strafrechterlijke sfeer.  Repressie is het ultimum remedium en moet voorbehouden blijven voor criminelen die winsten genereren uit het gebruik door anderen.

 

Er is nog een lange weg te gaan maar we steunen onze Minister van Justitie in zijn inspanningen om een halt toe te roepen aan deze gevaarlijke evolutie in de maatschappij.   Dat zal meer geld vragen, maar als bovenvermelde problemen aanzien worden als een prioriteit, vertrouwen we erop dat het geld snel zal gevonden zijn.

 

Gent, 03-12-09

 

Damien Versele

Algemeen directeur De Sleutel